معرفی فرمت های رایج در QGIS

در نرم‌افزار QGIS (و به‌طور کلی در سامانه اطلاعات جغرافیایی – GIS)، داده‌ها به دو دسته اصلی برداری (Vector) و رستری (Raster) تقسیم می‌شوند.

چهار مورد از رایج‌ترین و پرکاربردترین فرمت‌ها در این نرم‌افزار عبارتند از:

1. GeoPackage (فرمت پیش‌فرض) با پسوند .gpkg

این فرمت، استاندارد جدید و مدرن دنیای GIS و فرمت پیش‌فرض در نسخه‌های اخیر QGIS است.

• نوع داده: عمدتاً برداری (Vector)، اما قابلیت ذخیره داده‌های رستری را هم دارد.

• ویژگی‌ها: برخلاف فرمت‌های قدیمی، تمام اطلاعات (هندسه، جداول توصیفی و حتی پروژه‌ها) را در یک تک فایل ذخیره می‌کند. سرعت بسیار بالایی دارد، محدودیت حجم ندارد و توسط «کنسرسیوم متن‌باز جی‌اسپیشال» (OGC) پشتیبانی می‌شود.

2. Shapefile (شکل‌فایل) با پسوند .shp

با وجود قدیمی بودن، هنوز هم یکی از رایج‌ترین فرمت‌های تبادل داده‌های برداری در جهان است که توسط شرکت ESRI توسعه یافته است.

• نوع داده: برداری (Vector)

• ویژگی‌ها: یک شِیپ‌فایل واقعی حداقل از 3 فایل مجزا (.shp, .shx, .dbf) تشکیل شده است که برای باز شدن در QGIS باید حتماً در کنار هم باشند. محدودیت حجم 2 گیگابایتی دارد و نام ستون‌های آن نمی‌تواند بیشتر از 10 کاراکتر باشد.

3. GeoTIFF با پسوند .tif یا .tiff

استاندارد طلایی برای ذخیره و پردازش تصاویر ماهواره‌ای و نقشه‌های رستری است.

• نوع داده: رستری (Raster)

• ویژگی‌ها: این فرمت در واقع همان تصویر TIFF معمولی است، با این تفاوت که اطلاعات زمین‌مرجع (مختصات جغرافیایی و سیستم تصویر) به متادیتا یا ساختار داخلی فایل تزریق شده است. برای مدل‌های رقومی ارتفاعی (DEM) و تصاویر ماهواره‌ای (مانند لندست و سنتینل) استفاده می‌شود.

4. فرمت GeoJSON

فرمت GeoJSON یکی از محبوب‌ترین، مدرن‌ترین و استانداردترین فرمت‌ها برای ذخیره و تبادل داده‌های برداری (Vector) در دنیای وب و برنامه‌نویسی است که در QGIS نیز به طور کامل پشتیبانی می‌شود.

اگر کار شما صرفاً داخل نرم‌افزار QGIS یا ArcGIS است، شاید GeoPackage گزینه بهتری باشد؛ اما GeoJSON در بخش‌های زیر پادشاهی می‌کند:

1. توسعه وب و نقشه‌های آنلاین: این فرمت، زبان مشترک نقشه‌های تحت وب است. کتابخانه‌های معروف نقشه‌سازی وب مثل Leaflet، OpenLayers، Mapbox و Google Maps API به نیابت و بدون نیاز به هیچ واسطه‌ای GeoJSON را درک و رندر می‌کنند.

2. برنامه‌نویسی و دیتا ساینس: در زبان‌های پایتون (Python) و جاوااسکریپت، کار با GeoJSON به دلیل ساختار دیکشنری‌مانند آن فوق‌العاده راحت است.