توضیحات

این محصول آموزشی یک دوره پروژه‌محور و گام‌به‌گام در زمینه پتانسیل‌یابی اراضی برای کشت گلرنگ با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP در محیط GIS است. منطقه مورد مطالعه در این آموزش، استان خوزستان در نظر گرفته است.

در بسیاری از پروژه‌های GIS، فرآیند «پتانسیل‌یابی» در واقع بخشی از تحلیل‌های مکان‌یابی و ارزیابی تناسب اراضی محسوب می‌شود. در این نوع تحلیل‌ها، با بررسی و ترکیب معیارهایی مانند دما، بارش، شیب، ارتفاع، فاصله از رودخانه و جاده و ویژگی‌های خاک، مشخص می‌شود کدام مناطق برای یک هدف مشخص مناسب‌تر هستند. به همین دلیل، مفاهیم و روش‌های آموزش‌داده‌شده در این محصول علاوه بر مطالعات کشاورزی، در بسیاری از پروژه‌های مکان‌یابی و تصمیم‌گیری مکانی نیز کاربرد دارند.

در این آموزش، فرآیند کار از آماده‌سازی محدوده مطالعاتی و تولید لایه‌های پایه (DEM، شیب، جهت شیب، راه‌ها، رودخانه‌ها و pH خاک) آغاز می‌شود و سپس وارد آماده‌سازی داده‌های اقلیمی (بارش و دما)، درونیابی با روش‌های کریجینگ و کوکریجینگ، استانداردسازی لایه‌ها، وزن‌دهی با روش AHP و در نهایت تولید نقشه نهایی تناسب اراضی می‌شویم.

نکته مهم این است که بسیاری از مراحل کار با نرم‌افزار ArcMap از پایه و با توضیح جزئیات اجرایی آموزش داده شده‌اند؛ از تنظیم سیستم مختصات و مدیریت لایه‌ها گرفته تا اجرای ابزارهایی مانند Reclassify ،Raster Calculator و درونیابی. بنابراین علاوه بر یادگیری چارچوب تحلیلی پروژه، مهارت کار عملی با ابزارهای اصلی GIS نیز به‌صورت مرحله‌به‌مرحله تقویت می‌شود.

خروجی این آموزش، یک نقشه پهنه‌بندی تناسب کشت گلرنگ است که مناطق را از بسیار مناسب تا نامناسب طبقه‌بندی می‌کند؛ همان چیزی که در مطالعات کشاورزی و برنامه‌ریزی اراضی با عنوان «پتانسیل‌یابی» شناخته می‌شود.

این دوره صرفاً آموزش ابزار نرم‌افزار نیست؛ شما یاد می‌گیرید:

• معیارهای اکولوژیک یک محصول کشاورزی را تعریف کنید
• چگونه داده‌های خام را کنترل و استانداردسازی نمایید
• چگونه با روش AHP یک چارچوب تصمیم‌گیری علمی و قابل دفاع طراحی کنید
• و چگونه مدل نهایی را اجرا و نتایج را تحلیل نمایید

معرفی مدرس

• کیهان خسروی فرد
• متخصص سیستم‌های اطلاعات مکانی (GIS) و تحلیل‌های مکانی
• کارشناس ارشد مهندسی نقشه‌برداری – گرایش GIS
• فعال در حوزه کاربرد GIS در حل مسائل واقعی
• توسعه‌دهنده Web GIS با استفاده از ابزارهای متن باز

عناوین آموزشی

عناوین درنظر گرفته شده به شرح زیر می باشد:

• بخش اول: معرفی پروژه و آماده‌سازی محدوده مطالعاتی
• بخش دوم: تنظیم سیستم مختصات و آماده‌سازی DEM
• بخش سوم: تولید نقشه‌های شیب و جهت شیب و آماده‌سازی لایه راه‌ها
• بخش چهارم: تهیه لایه رودخانه‌ها و آماده‌سازی داده pH خاک
• بخش پنجم: بررسی خطای تقسیمات سیاسی و اصلاح لایه‌های پروژه
• بخش ششم: تهیه داده‌های بارش و دما و آماده‌سازی ایستگاه‌ها برای تحلیل مکانی
• بخش هفتم: آشنایی با مفاهیم درونیابی و برخی از روش‌های آن در ArcMap
• بخش هشتم: اجرای درونیابی با روش‌های Kriging و CoKriging در ArcMap
• بخش نهم: یکسان‌سازی اندازه سلول‌ها و تبدیل لایه‌های برداری به رستر
• بخش دهم: نرمال‌سازی و طبقه‌بندی لایه‌ها برای تحلیل چندمعیاره
• بخش یازدهم: آشنایی با مبانی نظری روش AHP و نحوه اجرای آن
• بخش دوازدهم: محاسبه وزن معیارها با استفاده از فایل اکسل AHP
• بخش سیزدهم: ترکیب لایه‌ها و تولید نقشه نهایی تناسب اراضی
• بخش چهاردهم: پیشنهادهایی برای بهبود و توسعه پروژه
• بخش پانزدهم: طراحی و آماده‌سازی نقشه‌ها برای ارائه و چاپ

نمونه آموزش اول

نمونه آموزش دوم

معرفی نرم افزار

در این آموزش از نرم‌افزار ArcMap (ArcGIS) برای اجرای تحلیل‌های مکانی و مدل‌سازی تناسب اراضی استفاده شده است. این نرم‌افزار یکی از قدرتمندترین ابزارهای تحلیل داده‌های رستری و برداری در مطالعات مکانی به شمار می‌رود و در بسیاری از پروژه‌های دانشگاهی و اجرایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین، ابزارهایی مانند Reclassify، Raster Calculator و Weighted Overlay به‌صورت عملی اجرا می‌شوند و نحوه مدیریت لایه‌های رستری در یک پروژه واقعی آموزش داده می‌شود.

داده ها

در این محصول از داده‌های توپوگرافی، شبکه راه، رودخانه، pH خاک و داده‌های اقلیمی شامل میانگین چندساله دما و بارش استفاده شده است.

همچنین سعی شده است که دانشجو بتواند داده خام را به یک لایه استاندارد و قابل استفاده در مدل تصمیم‌گیری تبدیل کند.

کاربرد این محصول

کاربرد اصلی آن در زمینه ارزیابی تناسب اراضی برای کشت گلرنگ است. با این حال، چارچوب ارائه‌شده کاملاً قابل تعمیم به سایر محصولات کشاورزی نیز می‌باشد.

پس از مشاهده ویدئوهای این آموزش، شما قادر خواهید بود:

• مدل تناسب اراضی برای یک محصول کشاورزی طراحی کنید.
• معیارهای اقلیمی را استانداردسازی و طبقه‌بندی نمایید.
• وزن‌دهی علمی با روش AHP انجام دهید.
• نقشه نهایی پهنه‌های مناسب، نسبتاً مناسب و نامناسب را تولید کنید.
• نقشه‌ها را برای چاپ یا مقاله علمی آماده کنید.

مخاطب این محصول

• دانشجویان GIS، منابع طبیعی و کشاورزی
• پژوهشگران حوزه برنامه‌ریزی اراضی
• مشاوران مطالعات مکان‌یابی و ارزیابی تناسب کشت
• افرادی که قصد انجام پروژه پایان‌نامه با روش AHP دارند

مطالب آموزش به‌صورت مرحله‌به‌مرحله و با زبانی روان ارائه شده است، به‌گونه‌ای که حتی افرادی با دانش مقدماتی ArcMap نیز بتوانند آن را دنبال کنند.