مطالب تخصصی

سری مقالات Modern GIS (مقاله شماره ۱) – VGI چیست؟

امیرحسین سربازوطن
نوشته شده توسط امیرحسین سربازوطن

این مقاله از سری مقالات Modern GIS است که قصد داریم یک سری از مقالات در رابطه با GIS مدرن و نوین را بصورت مجموعه مقالات ارائه دهیم. در مجموعه مقالات Modern GIS اینجانب امیرحسین سربازوطن در هر سری به یکی از موضوعات و مباحث روز و نوظهور GIS خواهم پرداخت.


Volunteered Geography Information یا VGI ابزاری برای ساخت، جمع آوری و اشتراک داده‌های مکانی توسط افراد داوطلب است و باعث می‌شود افراد نقش فعالی در تهیه نقشه و تحلیل‌های مکانی و… داشته باشند. با افزایش جمعیت و گسترش شهرنشینی لازم است بر فرایندهای طبیعی و انسانی و حوادث مختلف نظارت و پایش مستمر صورت بگیرد. بهترین راه برای کنترل حوادث طبیعی و انسانی و تسلط بیشتر و برنامه ریزی شده تر بر مدیریت‌ها، استفاده از خود مردم و افراد است؛ یعنی مشارکت شهروندان و مردم در حل مسائل و مشکلات که راهی ارزان و در دسترس نیز است. اخیرا سیستم‌ها و سامانه‌های شهروند محور و مشارکتی جایگاه ویژه‌ای در برنامه ریزی‌های کشورهای توسعه یافته دارند. VGI یکی از جدیدترین موضوعات در زمینه GIS است که فرصت‌های زیادی در این موضوع برای تحقیق و پژوهش وجود دارد و مردم می‌توانند به کمک VGI و توسعه آن با مشارکت خود در برنامه ریزی‌ها و حل مشکلات و مسائل یاری رسانند.


GIS شهروند محور از ارکان GIS مدرن

اخیرا افزایش جمعیت باعث افزایش حساسیت شهرها به انرژی، غذا، آب، سلامت و… شده است. حال برای مقابله با این حساسیت‌ها و مدیریت این محیط پیچیده و شکننده استفاده از همین جمعیت ساکن در مناطق است که می‌توان به کمک همین افراد مشکلات و مسائل را حل نمود. برای داشتن یک پایگاه داده مکانی از مسائل مختلف نیازمند زمان و هزینه زیادی هستیم اما زمانی که از خود مردم و شهروندان استفاده کنیم؛ می‌توانیم از یک روش ارزان و سریع به صورت گسترده اطلاعات را جمع آوری و تحلیل کنیم. از طریق همین موضوعات و ایده‌ها، سامانه‌های شهروند محور و مشارکتی شکل گرفت و حوزه علوم مکانی و GIS نیز از این تغییرات و پیشرفت‌ها دور نمانده و به مشارکتی کردن سامانه‌ها و سیستم‌های مکانی روی آورد. تفاوت سامانه‌های GIS شهروند محور با سایر سامانه‌های شهروند محور در مکانمند بودن داده‌های آن است. این حوزه امروزه از پرکاربردترین و پر بحث ترین حوزه‌های علم GIS است.


VGI  چیست؟

VGI توسعه داده‌های مکانی است که به وسیله افراد و کاربران غیر حرفه‌ای در سیستم‌های تهیه نقشه تحت وب انجام می‌گیرد و برای بهبود و توسعه پایگاه داده مکانی سازمان‌ها و ارگان‌های مرتبط توصیه می‌شود. VGI یک منبع ارزان و راحت برای جمع آوری داده‌های مکانی از یک محدوده توسط مشارکت کنندگان است. VGI حوزه GIS و کارتوگرافی را با اجازه دادن به افرادی که دانش کارتوگرافی حرفه‌ای ندارند به مشارکت در پروژه‌های تهیه نقشه و تحلیل‌های مکانی متحول نمود. VGI جز فناوری‌های User Generated Content است یعنی محتوای آن توسط کاربران و افراد توسعه داده می‌شود. توسعه تکنولوژی موقیعت یابی موبایل‌ها و اپلیکیشن‌های وب باعث افزایش تعداد ساخت و اشتراک داده‌ها و اطلاعات مکانی در محیط وب شد. این زمینه کمک می‌کند تا نقشه‌های مشارکتی با کمک کاربران مانند OSM ایجاد شود.


VGI به عنوان UGC

User Generated Content یا همان UGC یک پدیده یا سیستم است که کاربران محتوا و اطلاعات آن را تولید می‌کنند و در محیط وب مثل بلاگ‌ها، شبکه‌‌های اجتماعی، رسانه‌های تعاملی، پروژه‌های مشارکتی و… توسعه می‌دهند. امروزه با توسعه تکنولوژی بسیاری از سازمان‌ها در تلاشند که چگونه از داده‌های داوطلبانه شهروندان بهره بگیرند و به جمع آوری داده‌های شهروندان بپردازند. VGI به نوعی یک سامانه مکانی UGC است که داده‌های خود را از کاربران می‌گیرد.


ابزارهایی که باعث پیشرفت VGI شدند؟

آخرین پیشرفت‌ها در تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات(ICT) مثل شبکه‌های اجتماعی و سنسورهای بزرگ مقیاس شانس جدیدی برای پیشرفت مشارکت شهروند محور در زمینه پایش و نظارت محیط ایجاد کرده‌اند. اینترنت، فناوری سنسورها و موبایل‌های هوشمند باعث راحت تر شدن ثبت موضوعات به همراه ذخیره اطلاعات زمان و مکان شده‌اند. از دیگر تکنولوژی‌هایی که به توسعه VGI کمک شایانی کرد GPS و همگانی شدن کاربرد آن بود تا امروزه افراد به راحتی می‌توانند موقیعت خود را تعیین و به اشتراک بگذارند. تکنولوژی موبایل با توانایی ثبت مکان‌ها، تصاویر، فیلم، صدا، اطلاعات متنی و محاسبات پیشرفته ابری می‌تواند فراتر از تمامی سنسورها به کمک شهروندان در جمع آوری اطلاعات از محیط به سیستم‌های GIS و توسعه پایگاه داده مکانی یاری رساند. توسعه VGI ارتباط مستقیم با توسعه ICT دارد. Goodchild لیست برخی از پارامترهایی که تاثیر مستقیم و حیاتی در توسعه و رشد VGI را داشته‌اند ارائه میدهد: دسترسی به GPS، زمین مرجع کردن و برچسب گذاری (Tagging)، گرافیک و نقشه‌های پویا و داینامیک و ارتباطات گسترده.


نمونه‌هایی پرکاربرد VGI

VGI در زمینه‌های متنوع و بسیاری می‌تواند کاربرد داشته باشد. برخی از  VGIهای پرکاربرد برنامه‌هایی همچون:  OSM، Wikimapia، Yandex Map Editor هستند که یک BaseMap کلی فراهم کرده و به کاربران اجازه می‌دهد تا محتوا و اطلاعات خود را با ارائه موقیعت‌ها و توصیفات اضافه کنند. برخی سرویس‌هایی چون Instagram، Panoramia، Twitter، Flickr، TripAdvisor می‌توانند به خاطر فراهم کردن داده‌های زمین مرجع و موقیعت دار به عنوان VGI در نظر گرفته شوند. هرگونه داده‌های مکانی که در محیط‌ها و شبکه‌های اینترنتی اشتراک گذاری شوند را می‌توان به عنوان یک VGI در نظر گرفت.


داده‌های VGI شامل چه مورادی می‌شوند؟

VGI می‌تواند در قالب برچسب(Tag)، محتوا(Content)، ویدئو(Video)، تصاویر(Image) و صدا(Audio) که به این مرجع مکانی Spatial Reference ارائه می‌شود که اطلاعات آن را از مشارکت کاربران دریافت می‌کند. تگ کردن و برچسب گذاری یکی از ساده ترین راه‌های اخذ داده از کاربران در مسائل مختلف است. افراد به عنوان سنسورها سعی می‌کنند تصورها و تجربیات مکانی خود را به صورت برچسب‌های مکانی ارائه دهند که این می‌تواند در امر جمع آوری داده به VGI کمک کند. برخی شهروندان از اینکه تجربیات و اتفاقات خود را که جنبه مکان محور دارند، به اشتراک بگذارند استقبال می‌کنند؛ این افراد اطلاعات به صورت موقیعت روی نقشه، توضیحات توصیفی، عکس یا… ارائه می‌دهند.


مشکل داده‌های VGI

از مشکلات VGI نگرانی در مورد قابل اعتماد بودن داده‌های آن است. اینکه آیا می‌توان به داده‌های VGI اتکا و اعتماد کرد؟ داده‌های VGI برای سازمان‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند اما روشی برای ارزیابی صحت این داده‌ها به صورت قطعی وجود ندارد. ناهمگونی و ناهماهنگی داده‌ها و اطلاعات VGI ناشی از مشارکتی بودن نقشه‌ها و اطلاعات آن است که از افراد و منابع مختلف تشکیل می‌شود. عدم اعتماد و عدم وجود یک سیستم ارزیابی قطعی برای سنجش اعتماد به داده‌های VGI باعث کاهش گسترش و فراگیر شدن سریع آن شده است. اگرچه بسیاری از پروژه‌ها با موفقیت به توسعه پایگاه داده‌های مختلف در اثر استفاده از VGI انجامیده است. VGI به مشارکت افراد درگیر استوار است. یکی از موضوعاتی که در داده‌های VGI اهمیت دارد، فراوانی شرکت کننده‌ها و تنوع آن‌ها است؛ مطالعات مختلف نشان می‌دهد تعداد کمی از مشارکت کنندگان همواره در ارائه داده‌ها مشارکت دارند اما درصد زیادی از اطلاعات را اضافه می‌کنند. مثلا ۵ درصد از تمام افراد رجیستر شده در OSM، حدود ۹۰ درصد از تبادلات داده‌ای آن را فراهم می‌کنند.


کنترل و افزایش دقت داده‌ها و اطلاعات VGI

حامیان VGI همواره بر اهمیت کیفیت اطلاعات جمع آوری شده از VGI تاکید دارند؛ چون اطلاعات از منابع مختلف و افراد بدست می‌آید امکان خطا در صحت و دقت داده‌ها بالا است. بنابراین باید مشارکت افراد در ارائه اطلاعات کنترل شده تر باشند. شاید داده‌ها و اطلاعات بدست آمده از VGI صحت لازم را کسب نکنند و همواره کنترل آن کار مشکلی باشد اما می‌تواند در شناساندن روندها(Trends) به صورت صحیح و مطمئن به افراد کمک زیادی کند. برای کاهش خطاها و بی دقتی‌ها در داده‌ها و اطلاعات بدست آمده در VGI بهتر است یک سری محدودیت‌ها و فیلترهایی را هم در امر رجیستر کردن افراد مشارکت کننده و هم در قسمت ثبت اطلاعات و داده‎‌های خواسته شده برای مشارکت اعمال گردد.


“افراد به عنوان سنسور”

 اصلی ترین ابزار جمع آوری داده‌ها سنسورها هستند که VGI بر اصطلاح “مردم به عنوان سنسور” یا “People as sensor” استوار شده است. با توجه به اینکه مردم و شهروندان پلت فرم‌های زیادی در اختیار دارند که قابلیت استفاده از تکنولوژی‌های وب را در کنار سامانه‌های مکانی مثل GPS دارد می‌توانند داده‌های مکانی بسیاری در زمینه‌های مختلف تولید کنند. برای مشاهدات تغییرات و کنترل محیط نیازمند پایش و نظارت مداوم هستیم که اغلب سنسورها وظیفه این کار را به عهده دارند. VGI می‌تواند یک منبع مهم کمک کننده به جمع آوری داده‌ها و اطلاعات مکانی و ارزیابی‌های محیطی باشد تا گپ‌ها و مشکلات سنسورها را برطرف کنند و یا تکمیل کننده آن‌ها باشد. حتی می‌تواند بهتر از سنسورها عمل کند و تعداد داده‌های بیشتری را جمع آوری کند، اطلاعاتی که با سنسورهای قبلی به هیچ وجه قابل برداشت نبودند. شهروندان می‌توانند بدون در نظر گرفتن زمان و در همان چرخه زندگی خود حوادث و اتفاقات را به راحتی ثبت کنند. شهروندان می‌توانند سکونت‌های غیر رسمی، تصادفات، نقاط ترافیکی، آلودگی‌ها، جرائم و … را ثبت کرده و به اشتراک بگذارند. در نظر گرفتن انسان‌ها به عنوان سنسور می‌تواند باعث رشد و توسعه نظارت‌ها شود.


کاربردهای VGI

 VGI می‌تواند کاربرد بسیار مهمی در مدیریت و برنامه ریزی‌های شهری، پایش و نظارت محیط، مسیریابی‌ها، مدیریت بحران، حل مسائل زیست محیطی و… داشته باشد. یکی از کاربردهای مهم و اصلی VGI و سیستم‌های مکانی داوطلبانه در مخاطرات طبیعی مانند طوفان‌ها و زمین لرزه‌ها است. بعد از حوادث طبیعی ارتباطات متفاوت برای تهیه نقشه آنلاین و ارتباطات از طریق رسانه‌هایی چون Twitter برای تبادل اطلاعات استفاده می‌شود. برای حل مسائل و مشکلات شهری نیز استفاده از خود شهروندان توسط VGI بسیار کاربردی خواهد بود.


Facilitated VGI

 F-VGI از واسطه‌های گرافیکی آنلاین و می‌باشد و به عموم کاربران اجازه مشاکت اطلاعاتی(مشخص کردن موقیعت روی نقشه) می‌دهد. این اطلاعات حتی می‌تواند یک سری سوالات و کارهایی از قبل محدود شده نیز باشد. فناوری وب و VGI کمک می‌کند تا در پروژه‌های پایشی بتوان کاربردهای مختلفی را انجام داد. به کمک F-VGI می‌توان اطلاعات مختلفی را از طریق وب یا اپلیکیشن طراحی شده برای این منظور از کاربران و شهروندان اخذ کرد.


سخن آخر

در این مقاله سعی شد تا بصورت کامل به بحث VGI پرداخته شود که یکی از اصلی ترین شاخه‌های GIS مدرن و نوظهور است. در سری مقالات Modern GIS با جدید ترین مباحث روز GIS آشنا خواهید شد.


دانلود فایل PDF

به منظور دانلود رایگان نسخه PDF این مقاله بر روی گزینه زیر کلیک کنید. برای دانلود فایل PDF مقالات حتما باید در سایت girs عضو باشید. 


   

دیدگاهتان را بنویسید

آعاز تخفیف بزرگ روز دانشجو - برای اولین بار شامل 40% تخفیف همه محصولات - کد تخفیف: 16azarلطفا کلیک کنید
+ +